عطر ترکیبی از رایحههای مختلف است که از ترکیب روغنهای معطر، اسانسها و سایر ترکیبات آروماتیک ساخته میشود. هر عطر دارای بوی منحصربهفردی است که از نتهای مختلف تشکیل شده است. این نتها به سه دسته تقسیم میشوند: نتهای ابتدایی (رایحه اولیهای که بلافاصله پس از استفاده احساس میشود)، نتهای میانی (قلب عطر که پس از محو شدن نتهای ابتدایی پدیدار میشود) و نتهای پایانی (رایحه ماندگاری که برای ساعتها باقی میماند).
دستهبندی اصلی نتهای عطر
نتهای عطر لایههای مختلفی از رایحه هستند که در یک عطر قابل استشماماند. این نتها بر اساس سرعت تبخیر و مدت زمان ماندگاریشان طبقهبندی میشوند. سه نوع نت عطر عبارتاند از: نتهای ابتدایی، نتهای میانی و نتهای پایانی.
نتهای ابتدایی
نتهای ابتدایی اولین رایحههایی هستند که هنگام اسپری یا استفاده از عطر احساس میکنید. این نتها سبکترین و فرارترین نتها هستند و معمولاً حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دوام دارند. نمونههایی از نتهای ابتدایی شامل رایحههای مرکباتی همچون لیمو،ترنج، نارنج، نارنگی، پرتقال، حتی مریم گلی، درخت چای، اکالیپتوس، نعناع، نعناع فلفلی هستند.
نتهای میانی
نتهای میانی که به عنوان نتهای قلبی ( heart note ) نیز شناخته میشوند، رایحههایی هستند که پس از تبخیر نتهای ابتدایی قابل استشماماند. این نتها معمولاً حدود ۱ ساعت دوام دارند و بخش اصلی عطر را تشکیل میدهند. نمونههایی از نتهای میانی شامل رایحههای گلی مانندبنفشه و اسطوخودوس، و همچنین رایحههای ادویهای مانند دارچین،هل، رازیانه، بابونه و جوز هندی و اغلب میوه ها مانند سیب، هلو، شلیل، هندوانه، انبه، تمشک، آلوورا، بلوبری و آناناس و رایحههای سبز نظیر ریحان و رزماری هستند.
نتهای پایانی
نتهای پایانی عطر، رایحههایی هستند که پس از تبخیر نتهای میانی احساس میشوند. این نتها ماندگارترین نتها هستند و میتوانند تا ۲۴ ساعت دوام داشته باشند ولی اغلب تا ۶ ساعت زمان معمول آنها ذکر میشود. نتهای پایانی معمولاً غنی و سنگین هستند و به عطر عمق و گرما میبخشند. نمونههایی از نتهای پایانی شامل رایحههای چوبی مانند چوب صندل، چوب آگار(عود)، چوب پالوسانتو و حتی چوب سدر، دارچین، گل یاس، زنجبیل، زعفران، پاچولی، همچنین مشک، و وانیل هستند.
شایان ذکر است که هرچه از نتهای بالایی به پایین بیایید اندازه مولکول ها بزرگتر و تبخیر آنها دیرتر انجام میگیرد و فرمولی که در تقریبا همه آن را به نوعی سرحوله تولید عطر میکنند نسبت ۲۰-۵۰-۳۰ می باشد بدین معنی که اسانس شما باید از ۲۰ درصد از نتهای اولیه مانند لوندر یا مرکبات، ۵۰ درصد از نتهای میانی یا قلبی مانند سیب،ریحان،یاس و ۳۰ درصد از نتهای پایانی مثل وانیل، مشک یا پاچولی استفاده گردد.
مراحل ساختن عطر و درصد استفاده از اسانسها
در ابتدا توجه شما را به این نسبت جلب میکنم.
اسانس در ادوفرش: حدود ۳ درصد از اسانس برخوردار است و این محصول با نام mist fragrance نیز شناخته میشود
اسانس در ادوکلن: بین ۵ الی ۸ درصد از اسانس برخوردار است و این محصول با نام eau de cologne نیز شناخته میشود
اسانس در ادو پرفیوم : بین ۱۰ الی ۱۵ درصد از اسانس برخوردار است که نام آن در محصولات eau de toilette ذکر میشود
اسانس در اسپریت دو پرفیوم : بین ۲۵ الی ۳۵ درصد از اسانس برخوردار است که esprit de parfum نام لاتین آن است
اسانس در پرفیوم : حدود ۴۰ درصد از اسانس برخوردار است که آن را بانام parfum یا perfume میشناسیم
خیلی مهم!
در تکمیل توضیحات بالا باید بگیم که نسبت گفته شده ۲۰-۵۰-۳۰ از نتها برای مثلا ساخت پرفیوم که از ۴۰ درصد اسانس برخورداراست برای یک محصول ۱۰۰ میل به این صورت میشود که از نتهای اولیه ۸ میلی لیتر، نتهای میانی ۲۰ میلی لیتر و نت پایانی ۱۲ میلی لیتر بایستی ترکیب کرد و مابقی را از فیکساتور و تثبیت کننده استفاده شود.این قاعده استاندارد در ساخت عطر و اسانس میباشد و حال اینکه شما اگر در فکر عطر با ساختار هرمی درست هستید ملزم به رعایت این نکته هستید به عبارت دیگر شما نمیتوانید عطر خوبی خلق کنید اگر از نتهای پایانی استفاده نکنید و یا همچنین عطر شما ماندگاری خوبی نخواهد داشت اگر ۳۰ درصد از اسانس شما شامل نتهای پایانی نشود.
لازم به ذکر است که فیکساتور از درصد بسیار بالایی از الکل ساخته شده است و وظیفه آن پخش رایحه می باشد به زبان ساده تر هر چقدر اسانس شما درصد کمتر و فیکساتور شما حجم بیشتری را در بر بگیرد عطر شما پخش بوی بالا تر و ماندگاری کمتری خواهد داشت.در بسیاری از فیکساتورها علاوه بر الکل از آب مقطر به میزان کم و تثبیت کننده که ماندگاری عطر را تامین میکند استفاده شده است ولی اگر شما اقدام به تولید دستی عطر میکنید بایستی به الکل درصد بالای خود که عموما ۹۴ یا ۹۵ درصد هست از تثبیت کننده ها نظیر دی فنیل متان، دی پروپیلن گلیکول و آمبروکسید اضافه کنید.
خانوادههای مختلف رایحهها
در هر یک از سه دسته فوق، انواع مختلفی از نتهای عطر وجود دارد که در یک رایحه یافت میشوند. در ادامه به برخی از رایجترین انواع نتهای عطر اشاره میکنیم:
مرکباتی: نتهای مرکباتی تازه و نشاطآور هستند و اغلب در نتهای ابتدایی یافت میشوند. نمونههایی از رایحههای مرکباتی شامل لیمو، ترنج و پرتقال هستند.
گلی: نتهای گلی زنانه و رمانتیک هستند و اغلب در نتهای میانی یافت میشوند. نمونههایی از رایحههای گلی شامل رز، یاسمن و سوسن هستند.
شرقی: نتهای شرقی غنی و عجیب هستند و اغلب در نتهای پایانی یافت میشوند. نمونههایی از رایحههای شرقی شامل کهربا، مشک و وانیل هستند.
چوبی: نتهای چوبی گرم و خاکی هستند و اغلب در نتهای پایانی یافت میشوند. نمونههایی از رایحههای چوبی شامل چوب صندل، سدر و پچولی هستند.
در راستای مطالب بالا باید ذکر شود که در ساخت عود نیز همچین ساختاری با ظرافت رعایت میشود و بهترین و خوشبو ترین عودها، آنهایی هستند که هرم بویایی را در مهندسی رایحههای خود به کار میبرند به عنوان مثال عود بلک مامبا آمریا یا مشک کشمیری دی سی حتما از همه نتها در ساخت خودشون بهره بردهاند که این امر منجربه خلق محصولی ماندگار و زبانزد میگردد.